KİTAP İNCELEMESİ
***
KİTAP ADI: KIZILDERİLİ SOYKIRIMI
KİTAP YAZARI: GEORGE NOVACK
***
Kitap, George Novack'ın Kızılderili Soykırımı adlı eserinden yola çıkarak, Amerikan kapitalizminin gelişimi ile yerli halkların yok edilmesi arasındaki tarihsel bağı ele almaktadır...
1492'den itibaren Avrupalı sömürgecilerin kıtaya gelişiyle başlayan sömürgeleşme süreci, yerli toplumların sadece fiziksel olarak katledilmesini değil, aynı zamanda kültürel bir kırıma uğratılmasını da kapsamaktadır…
Kitap, altın ve gümüş yağması, zorunlu çalıştırma ve misyonerlik faaliyetleri aracılığıyla yerli kimliğinin nasıl silinmeye çalışıldığını çarpıcı örneklerle aktarmaktadır...
Özellikle Hristiyanlaştırma politikaları ve yatılı okullar üzerinden yürütülen asimilasyonun, yerli halkların doğayla uyumlu yaşam biçimlerini nasıl tahrip ettiği vurgulanmaktadır...
Sonuç olarak bu belgeler, modern sermaye birikiminin temelinde yatan trajedi ve sistematik baskıyı gözler önüne sermektedir…
***
Kızılderili soykırımı, Amerikan kapitalizminin yükselişinde yalnızca trajik bir yan ürün değil, bu sistemin gelişmesi için gerekli olan maddi ve sosyal temellerin atılmasında merkezi bir rol oynamıştır…
George Novack'ın analizine göre, bu süreç "yıkıcı" ve "yaratıcı" yönlerin birleşimidir; yani yeni bir toplumun inşası için eski toplumun (Kızılderili kabile yaşamının) tasfiye edilmesi gerekmiştir…
Kızılderili soykırımının Amerikan kapitalizminin yükselişindeki temel rolleri şu başlıklarla açıklanabilir:
İlkel Komünizmin Tasfiyesi ve Yolu açılmıştır…
Toprak ve Doğal Kaynaklar Gasp edilmiştir…
Pazar Ekonomisine Kürk Ticaretinin katılması…
Zenginlik Birikimi (Altın ve Gümüş), Erken dönem sömürgeciler (özellikle İspanyollar), Amerika'nın yerli uygarlıklarını yağmalayarak devasa miktarda altın ve gümüşü Avrupa'ya taşımıştır...
Yazar,İki Uzlaşmaz Sistemin Çatışmasını, yalnızca ırksal bir çatışma değil, iki uzlaşmaz üretim sistemi arasındaki bir egemenlik savaşı olarak tanımlar…
Soykırım "Zirveye Çıkışın İlk Basamağı" Olarak, Kızılderililerin yok edilmesi, Amerikan burjuvazisini zirveye tırmandıran merdivenin ilk basamağı ve modern tarihin en önde gelen "soykırım" örneğidir...
"Dev Uygarlık Anacondası" olarak nitelenen bu süreç, yerli halkları yutarak Amerikan kapitalizminin bugünkü gücüne ve karakterine ulaşmasını sağlamıştır…
Sonuç olarak, Amerikan kapitalizmi boş topraklar üzerinde değil, yerli halkların hayatları, toprakları ve kültürleri pahasına, onların kurumsal yapılarının süpürülmesiyle yükselmiştir…
Avrupa'ya akan altın ve gümüşün sermaye birikimi üzerindeki etkisi, Batı Avrupa'da yükselmekte olan kapitalizmin ihtiyaç duyduğu maddi temellerin ve finansal gücün oluşmasını sağlamak şeklinde olmuştur…
.Kaynaklara göre bu etkinin temel boyutları, Değerli Maden Stoku Olağanüstü Artmış ve16. yüzyılın sonlarına gelindiğinde, sömürgelerden yapılan ihracatın yaklaşık %95'ini gümüş oluşturmuştur…
Devlet Borçlarının ve Ticari Şirketlerin Finansmanı, Amerika'dan yağmalanan zenginlikler, Avrupa devletlerinin ekonomik operasyonlarını finanse etmiştir…
Örneğin, Kraliçe Elizabeth döneminde Francis Drake'in korsanlık seferlerinden elde edilen gümüş miktarı, İngiltere'nin tüm dış borçlarını ödemeye ve Levant Şirketi'ni finanse etmeye yetecek büyüklüktedir...
Kapitalizmin Yükselişini Besleyen İstilacı güçler, Amerika'nın yerli uygarlıklarını (Aztek, Maya, İnka) yağmalayarak ve yerlileri maden ocaklarında köle gibi çalıştırarak elde ettikleri serveti Avrupa'ya taşımıştır…
Sömürgecilik Modellerinin Dönüşümü Altın ve gümüşün sağladığı ilk büyük birikim, sömürgeciliğin karakterini de etkilemiştir...
Değerli madenlerin tükendiği veya bulunmadığı yerlerde, bu birikim süreci yerini şeker kamışı gibi tarımsal-sınaî sömürgecilik modellerine bırakarak sermaye akışının devamlılığını sağlamıştır...
Sonuç olarak, Amerika'nın yerli halklarının hayatları pahasına gasp edilen altın ve gümüş, Amerikan ve Avrupa kapitalizminin bugünkü gücüne ve karakterine ulaşmasında en temel "besin" kaynaklarından biri olmuştur…
***
Sermaye ekonomisine geçiş yapılması, yazları sıcak-nemli, kışları ılıman-serin bölgelerde, kahve, çay, kauçuk, kakao, şeker kamışı gibi ticari değeri yüksek ürünler, ihracat amacıyla çok geniş arazilerde üretime başlanmıştır…
Ucuz ve Geniş Köle Emeğine İhtiyaç duyulmuştur…
Tarımsal-sınaî ürünleri, Amerika yerlilerinin savaşlar, katliamlar ve Avrupa'dan gelen hastalıklara karşı bağışıklıklarının olmaması nedeniyle nüfuslarının kırılması, sömürgecileri Afrika'dan getirilen milyonlarca köleyi bu alanlarda çalıştırmaya yöneltmiştir…
Toprağın Gasp Edilmesi ve Kullanımı, Tarımsal-sınai sisteminin kurulabilmesi için yerli halkların atadan kalma toprakları zorla ellerinden alınmış ve bu geniş araziler kapitalist pazarın ihtiyaçlarına göre büyük ölçekli özel işletmelere dönüştürülmüştür…
Amerika yerlileri tütün ve pamuğu besin-dışı yararlı bitkiler olarak yetiştiriyorlardı…
Bu bitkiler, yerli halkların evcilleştirdiği kırktan fazla bitki türü arasında yer alıyordu ve hem o dönemde hem de sonrasında hatırı sayılır bir ekonomik öneme sahipti…
Kitaptaki bilgilere göre bu bitkilerin kullanımıyla ilgili şu detaylar öne çıkmaktadır…
Tarımsal Üretim ve Paylaşımda Yerli halklar, mısırla birlikte tütünün de nasıl yetiştirileceğini başlangıçta beyaz sömürgecilere öğretmişlerdir…
Pamuk ve tütün üretimi, yerli toplumların geleneksel "yakıp-açma tarımı" çerçevesinde gerçekleştiriliyordu
Besin Dışı İhtiyaç bitkileri mısır, patates gibi yenebilir ürünlerin aksine, toplumsal yapıda beslenme dışı ihtiyaçları karşılamak üzere hasat edilen yerlilerin giysilerini genellikle evcil hayvanlardan değil, yaban hayvanlarından elde edildikleri belirtilmektedir…
Tütün ve pamuk gibi bitkilerin evcilleştirilmesi, Maya ve Aztek gibi yerleşik toplumlarda nüfusun daha yerleşik yaşamasını ve görkemli kültürlerin oluşmasını mümkün kılan teknolojik ilerlemelerden biri olarak değerlendirilmektedir…
Şeker plantasyonlarında yerli halk yerine Afrikalı kölelerin çalıştırılmasının temel nedenleri, Amerika yerli nüfusunun dramatik bir şekilde azalması ve yerlilerin kölelik sistemine karşı gösterdikleri dirençtir…
Kaynaklara göre bu durumun başlıca sebepleri şunlardır:
Yerli Nüfusun Kırılması: Afrika'dan köle getirilmesinin en büyük nedeni, Amerika kıtasındaki yerli nüfusun savaşlar, katliamlar ve Avrupa'dan gelen hastalıklara (çiçek, kızamık, tifüs vb.) karşı bağışıklıklarının olmaması nedeniyle yok olma noktasına gelmesidir…
Ayrıca beyazların dayattığı ağır çalışma koşulları, açlık ve toplumsal çöküntü, yerliler arasında tüberküloz gibi hastalıkları ölümcül hale getirmiştir…
Köleliğe Karşı Şiddetli Direnç: Amerika yerlileri, özellikle de avcı kabileler, köleliği asla kabullenmemiş ve bu yaşam tarzına karşı ölümüne direnmişlerdir...
Kitaba göre, yerli savaşçıların tutsaklıkta hastalandıklarını, üremeyi reddettiklerini ve köle emeğine dayalı tarımın çarkları arasında parçalanmaktansa ölmeyi yeğlediklerini belirtir...
Yaşam Tarzı Farklılıkları Göçebe ve avcı bir yaşam tarzına sahip olan yerli ulusları boyunduruk altına almak, yerleşik tarım yapan toplumlara kıyasla çok daha zordu...
Yerlilerin kendi vatan topraklarına ve geleneksel özgürlüklerine olan derin bağlılıkları, onları kapitalist sistemine uyum sağlaması imkânsız bir iş gücü haline getirmiştir…
İş Gücü İhtiyacının Büyüklüğü, 16. yüzyıl sonlarında şeker kamışı plantasyonları devasa bir gelir kaynağına dönüştüğünde, bu işletmeleri sürdürebilmek için yerli nüfusun karşılayamayacağı kadar geniş ve sürekli bir köle emeği arzına ihtiyaç duyulmuştur…
Bu durum sömürgecileri, milyonlarca insanın yerinden edildiği ve Afrika'nın yerli ekonomilerinin yıkıma uğradığı devasa bir köle ticareti ağı kurmaya itmiştir...
Sonuç olarak; yerli halkın fiziksel olarak tükenmesi ve sosyal/psikolojik olarak köleleştirilememesi, sömürgeci güçlerin kahve, çay, kauçuk, muz gibi ekonomisini sürdürmek için Afrika'dan getirilen köle emeğine yönelmesine neden olmuştur…
Hangi Batı Avrupa ülkeleri tarımsal-sınai sömürgecilik modeline öncülük etti?
Kitaptaki bilgilere göre, İspanya ve Portekiz'in talana dayalı sömürgecilik modelinin altın ve gümüş kaynaklarının tükenmesiyle gerilemesinin ardından, tarımsal-sınaî sömürgecilik modeline İngiltere (Britanya), Fransa, Hollanda gibi Batı Avrupa ülkeleri öncülük etmiştir…
Bu ülkeler, İspanya ve Portekiz karşısında yükselirken, sömürge topraklarını hızla şeker kamışına dönüştürmüşlerdir...
Bu yeni modelde, yerli halkların yanı sıra Afrika'dan getirilen yüz binlerce köle çalıştırılmıştır…
Sistemin ekonomik büyüklüğü şu verilerle desteklenmekte yüzyıl sonlarında Britanya'nın denizaşırı topraklardan elde ettiği gelirin beşte dördü Batı Hint Adaları'ndan geliyordu…
Fransa'nın dış ticaretinin üçte ikisi ise Haiti adasından sağlanıyordu…
Avrupa devletlerinin dış borçlarının kapanması, Amerika kıtasından yağmalanan ve yerli halkların sömürülmesiyle elde edilen devasa gümüş akışı sayesinde gerçekleşmiştir...
Amerika'nın yerli uygarlıklarından (Aztek, Maya, İnka) gasp edilen ve maden ocaklarında yerlilerin hayatı pahasına çıkarılan bu değerli madenler, Avrupa'da yükselmekte olan kapitalizmin ihtiyaç duyduğu sermaye birikimini doğrudan beslemiş ve devletlerin finansal darboğazlardan kurtulmasını sağlamıştır...
Kısacası; korsanlık, yağma ve yerli halkların madenlerde köleleştirilmesi yoluyla elde edilen gümüş, Avrupa devletleri için borçlarını ödeyebilecekleri ve yeni ticari atılımlar yapabilecekleri bir kaynak oluşturmuştur...
